terapiatraumy.pl

Błędne koło: trauma i uzależnienia

trauma i uzależnieniaJacek Malczewski: Błędne koło (1897) Muzeum Narodowe w Poznaniu

Jeden z czytelników prosi, żeby napisać coś o traumie i o uzależnieniach. To bardzo rozległy temat, pojawiał się w naszym serwisie Terapia Traumy przy okazji np. sprawców przemocy, kliniki Khiron House czy Marylin Murray. W niektórych językach na określenie błędnego koła, z łacińskiego circulus vitiosus, mówi się diabelskie koło. W kontekście uzależnień to określenie wydaje się być na miejscu.

Dziś nie ulega już wątpliwości, że wśród straumatyzowanych jest wysoki procent  uzależnionych, a z kolei wśród uzależnionych wysoki procent straumatyzowanych. A trauma plus uzależnienie to prosta droga do kolejnych traum. I tak w kółko! A wtedy terapia jest jeszcze trudniejsza. I cierpienie większe.

Badania wielu grup ofiar traum, jak i różnych grup uzależnionych, potwierdziły częstotliwość i kliniczne znaczenie tej współzależności. Wzajemne relacje pomiędzy traumą a uzależnieniami są szczególnie badane w Stanach Zjednoczonych na weteranach wojennych z Wietnamu, a teraz Iraku i Afganistanu. Uzależnienia należą do najważniejszych zaburzeń po traumie. Życiorysy ludzi uzależnionych są często ukształtowane przez traumy z okresu dzieciństwa, jak nadużycia seksualne, przemoc fizyczna i emocjonalna. Ludzie cierpiący na uzależnienia są później także częściej narażeni na kolejne traumy niż ogół społeczeństwa.

W Polsce m.in. Małgorzata Dragan z Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 2003-2005, podjęła próbę określenia rozpowszechnienia zdarzeń traumatycznych w grupie pacjentów uzależnionych od alkoholu , a ponadto badała rozpowszechnienie zaburzenia po stresie traumatycznym, będącego możliwą konsekwencją doświadczeń traumatycznych. Wyniki przedstawiła w książce “Doświadczenia traumatyczne a uzależnienie od alkoholu” (Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2008).

67 % pacjentów miało przynajmniej jedno zdarzenie traumatyzujące, natomiast aż 60 % wielokrotne. Co czwarty alkoholik (25 % badanych) cierpiało na zespół stresu pourazowego (PTSD). Najczęściej na PTSD zapadały osoby, które doznały przemocy fizycznej ze strony znanej osoby (członek rodziny, znajomy). Ponadto te osoby miały częściej konflikt z prawem, odbywały kary więzienia, miały urazy po spożyciu alkoholu, trafiały do izby wytrzeźwień i były uzależnione od innych substancji psychoaktywnych.

Badania Małgorzaty Dragan prowadzą do wniosku, że do wywiadu klinicznego z osobami zgłaszającymi się na leczenie z powodu problemów alkoholowych należy dołączyć wywiad na temat doświadczeń traumatycznych oraz że w ramach terapii uzależnień potrzeba również interwencji z terapii traumy.

Wnioski te są zbieżne z tym, co pisze np. renomowane niemieckie czasopismo psychotraumatologiczne Zeitschrift für Psychotraumatologie und Psychologische Medizin, które wydało dwa numery monograficzne poświęcone związkowi traumy i uzależnień (2005 i 2012)

Dlatego trzeba chyba zrewidować obawę, występującą często wśród terapeutów uzależnień, że pacjenci będą tylko usprawiedliwiać swój nałóg traumą, a wtedy – jakoby – wyjście z nałogu będzie jeszcze trudniejsze.

Luise Reddemann, jedna z czołowych specjalistek od traumy w Niemczech sformułowała to tak: Nadszedł już czas, żeby psychotraumatolodzy nauczyli się zwracać uwagę na choroby uzależnieniowe u swoich klientów, a terapeuci uzależnień z kolei bardziej zwracali uwagę na zaburzenia traumatyczne u swoich pacjentów i pacjentek i żeby rozwinęli stosowne koncepcje terapeutyczne. (Zeitschrift für Psychotraumatologie und Psychologische Medizin 2005 Heft 3)

O ile dawniej postrzegano uzależnienia jako zaburzenia “towarzyszące” traumie, o tyle dzisiaj przeważa przekonanie, że uzależnienia są samodzielnymi skutkami traumy. Badania pokazują również, że straumatyzowani pacjenci uzależnieni mają gorsze wyniki w terapii, mniej remisji i wyższy procent przerywania procesu terapii.

Liczne badania pokazują, że traumatyzacje w dzieciństwie stanowią bardzo ważny czynnik ryzyka rozwoju uzależnień. Nie bez znaczenia jest też rodzaj traumy. Widać szczególnie niszczące działanie przemocy i nadużyć seksualnych.

W ostatnim czasie przeprowadzono wiele badań i powstało wiele publikacji na temat znaczenia rezyliencji oraz traumy transgeneracyjnej w związku uzależnieniami. Interesujące są także badania genderowskie, na temat różnicy między kobietami i mężczyznami w sposobie przeżywania traumy oraz podatności (wzgl. odporności) na uzależnienia.

 

Wikipedia.org