terapiatraumy.pl

Flashbacki czyli przebłyski traumy

Flashbacki czyli przebłyski traumy

Słowo pochodzi z języka angielskiego: dosłownie znaczy błysk wstecz. Używa się go w odniesieniu do literatury i filmu, gdzie oznacza wydarzenia i sceny z przeszłości stanowiące pewien wtręt w aktualnej narracji literackiej lub filmowej.  Flashbacki podobne są do retrospekcji, ale nie całkiem.

Flashbacki występują również naturalnie, gdy na przykład czujemy jakiś zapach lub smak z dzieciństwa, gdy słuchamy starej melodii lub znajdziemy się w jakimś miejscu z przeszłości. Wówczas czujemy się – przez sekundę, krótko, rzadko dłużej niż kilka chwil – przeniesieni do sytuacji z przeszłości i/lub przeżywamy ją na nowo. Ten rodzaj flashbacków jest tylko intensywną formą wspomnienia.

Inaczej w traumie. Flashbacki należą do ważnych symptomów traumy, zaliczane są do zachowań dysocjacyjnych, w więc swoistego rozszczepienia umysłu. Oczywiście nie są to jedyne objawy, tzn. można mieć traumę i nie mieć flashbacków i można mieć flashbacki i nie mieć traumy. Flashback w traumie oznacza więc stan dysocjacji, w którym pewne aspekty traumatycznego wydarzenia są ponownie przeżywane tak, jak gdyby działy się w tym momencie i naprawdę.

Pojęcie flashbecków stało się popularne w latach sześćdziesiątych na określenie zaburzeń percepcji u osób, które zażywały LSD lub mescalinę. Zaobserwowano wówczas, że niektóre osoby – po kilku dniach, tygodniach, a nawet latach – przeżywały swoje “odloty”, a czasami związane z nimi silne stany lękowe, na nowo.

W filmach Hitchcocka postacie dotknięte traumą są przede wszystkim prześladowane przez flashbacki. W realnym życiu natomiast dominuje faza zobojętnienia i wyłączenia się, która jest typowa dla ciężkich i chronicznych traum. W tym stanie ludzie przypominają czasami “żywe trupy”.

Traumatyczne flashbacki powstają ze zmysłowych doznań towarzyszących traumatyzującemu wydarzeniu, przeżywanych z taką intensywnością, że nie sposób odróżnić ich od aktualnej rzeczywistości. Najczęściej rozpoznawane są flashbacki zmysłowe: wzrokowe i słuchowe, ale zdarzają się także węchowe i smakowe. Łatwo je rozpoznać i opisać. Dużo bardziej subtelne są flashbacki emocjonalne, behawioralne i somatyczne. Uważa się dzisiaj, że choć flashbacki zmysłowe są wyraźne i łatwiejsze do rozpoznania, dużo częściej w traumie mamy do czynienia z tymi bardziej subtelnymi.

 

Foto: Wikipedia.org