terapiatraumy.pl

Zagrożenie samobójstwem w traumie

Zagrożenie samobójstwem w traumie

Przy okazji spotkania z profesorem Joachimem Bauerem, psychosomatykiem z Fryburga Bryzgowijskiego w Niemczech, rozmawiałem oczywiście o traumie i neuronach lustrzanych. Bardzo szybko stanęło na kwestii traumy i samobójstwa. Dostałem zgodę, żeby na stronie Terapia Traumy zamieścić stosowny fragment. Zgodziliśmy się też, że ten fragment o traumie i samobójstwie to jedno z najważniejszych miejsc w jego książce. Oto on:

Samobójstwo nie jest jedynym programem autodestrukcyjnym, który uruchamiany jest psychologicznie. Inne programy, na przykład uzależnienia, realizują “samobójstwo na raty”.

W ostatnich latach odkryto, że ludzie z ciężkimi doświadczeniami przemocy fizycznej, która doprowadziła do zniszczenia ich osobistej integralności i poczucia własnej wartości, intuicyjnie (!) żywią impuls, że muszą się zabić. U osób z doświadczeniami traumatycznymi udowodniono obiektywnie podwyższone ryzyko impulsywnego podjęcia działań samobójczych.

Skąd się bierze ta skłonność do samobójstwa? Dlaczego społeczne rozczarowanie, odrzucenie, pogarda i przemoc zwiększają ryzyko popełnienia samobójstwa?

Odpowiedź może mieć źródło w tym, że negatywne doświadczenia, które spotykają człowieka, uruchamiają w nim pewien program działania i że program ten chce dokończyć to, co nie zostało doprowadzone do końca w doznanym doświadczeniu – unicestwienie własnej osoby. Uruchomienie programu, który – we własnej wyobraźni – pokazuje cały przebieg jakiejś sekwencji, zasugerowanej lub też przygotowanej przez określone doświadczenie, jest typowym sposobem działania układów lustrzanych.

Weźmy przykład ekstremalnego doświadczenia, by pokazać, o co tu chodzi. Czym jest działanie człowieka, który drugiemu człowiekowi wyrządza przemoc? Jakie programy rezonują u ofiary i domagają się dalszego działania po doznanym akcie przemocy? O dziwo, u większości ofiar porażającej przemocy nie uruchamiają się programy rewanżu czy zemsty (czego osoby stojące z boku często nie potrafią zrozumieć). “Program” aktu przemocy przekazuje następującą wiadomość: nie jesteś nic wart, mogę cię traktować, jak rzecz bez wartości, wolno i trzeba cię zniszczyć. W trakcie aktu przemocy program działania sprawcy przechodzi ze sprawcy na ofiarę – co się dzieje za pośrednictwem nieuniknionej (!) aktywacji neuronalnych programów działania u ofiary.

Proces ten przebiega całkowicie nieświadomie. Także jego skutki są mimowolne i wymykają się kontroli świadomości. Terapeuci traumy ciągle się spotykają z tym, że po doznaniu przemocy ofiary przejawiają intuicyjną skłonność do dokończenia tego, co zasugerował akt przemocy, czyli do unicestwiającego działania   samobójczego. Dopiero w procesie terapii można odkryć u ofiar nieświadomą identyfikację z zamiarem jej wcześniejszego unicestwienia przez sprawcę i stosownie nad tym popracować.

Profesor Joachim Bauer jest autorem bestsellerowej książki: Dlaczego ja czuję to, co ty czujesz. Komunikacja intuicyjna i tajemnica neuronów lustrzanych. Ukazała się także po polsku w PWN, ale pod dużo gorszym tytułem: Empatia. Co potrafią neurony lustrzane.

Profesor Bauer jest autorem przynajmniej jeszcze trzech ważnych książek, które warto by wydać po polsku.

1) Pamięć ciała. Jak relacje i styl życia wpływają na geny.

2) Pochwała szkoły. 7 perspektyw dla uczniów, nauczycieli i rodziców.

3) Praca. Dlaczego nas uszczęśliwia i przyprawia o chorobę.

A ponadto książeczka o neuronach lustrzanych zasługuje na wznowienie, a raczej na wydanie pod lepszym tytułem i z większą miłością do książki (w trudnej epoce postguttenbergowskiej).

 

Foto: archiwum własne Jedenasta fotografia