terapiatraumy.pl

Shakespeare

shakespeareCo William Shakespeare mówi o traumie? Czy w ogóle zajmuje się traumą? Oczywiście. Jak wiadomo w Biblii i u Shekspeare jest wszystko! Wystarczy pomyśleć o takich sztukach jak Makbet, Hamlet, Otello czy Burza. Ale najciekawsze miejsce dotyczące traumy jest w pierwszej części Henryka IV.

The HISTORIE OF HENRIE THE FOURTH With the battle at Shrewsburie, betweene the King and Lord Henry Percy, surnamed Henrie Hotspur of the North. With the humorous conceits of Sir Iohn Falstaffe.

Dzieje Henryka IV. powstały około roku 1596, opisują losy króla Henryka IV, władającego Anglią w latach 1399 – 1413. Akcja części pierwszej rozgrywa się na przestrzeni jednego roku od 22 czerwca 1402 r. bitwa pod Humbleton Hill (Mortimer wzięty do niewoli przez Glendowera) do 21 lipca 1403 r., tj. do śmierci Hotspura w bitwie pod Shrewsbury).

O Boże, kogo to wszystko jeszcze obchodzi! Ale zajrzyjmy do tekstu (w przekładzie Leona Ulricha, akt II, scena 3), gdzie znajdziemy genialny opis traumy, nieustępujący w niczym opisom PTSD w podręcznikach psychotraumatologii:

Dlaczego mężu, zawsześ tak samotny?
Com przewiniła, że od dwóch tygodni
Jestem wygnanką łożnicy Henryka?
Powiedz, mój drogi, co ci odebrało
Złoty sen, radość dawną i apetyt?
Czemu wlepione twoje oczy w ziemię,
A gdyś samotny, zrywasz się tak nagle?
Czemu rumieniec z twojej uciekł twarzy?
Czemuś me skarby, me do ciebie prawa
Przeklętym smutkom i marzeniom oddał?
W śnie twoim lekkim czuwałam nad tobą;
O wojnie krwawej w marzeniu mruczałeś,
Rozhulanego zataczałeś konia,
Wołałeś: „Śmiało! Naprzód!” – rozprawiałeś,
O oblężeniach, wycieczkach, odwrocie,
O palisadach, twierdzach, parapetach,
O bazyliszkach, działach, śmigownicach,
Wykupie jeńców, ginących rycerzach,
O wszystkich bitwy zażartych przygodach,
Tak dusza twoja zaciekła się w boju,
Tak we śnie twoją miotała istnością,
Że pot wystąpił kroplami na czoło,
Jak bańki wody na wezbrane fale.
Twoje oblicze dziwnie się kurczyło
Jak twarz człowieka, co oddech wstrzymuje
W zbytnim pośpiechu. Co wszystko to znaczy?
Mąż mój wplątany w ważną jakąś sprawę;
Muszę ją wiedzieć lub już mnie nie kocha.

 

Oryginał brzmi tak:

O, my good lord, why are you thus alone?
For what offence have I this fortnight been
A banish’d woman from my Harry’s bed?
Tell me, sweet lord, what is’t that takes from thee
Thy stomach, pleasure and thy golden sleep? 900
Why dost thou bend thine eyes upon the earth,
And start so often when thou sit’st alone?
Why hast thou lost the fresh blood in thy cheeks;
And given my treasures and my rights of thee
To thick-eyed musing and cursed melancholy? 905
In thy faint slumbers I by thee have watch’d,
And heard thee murmur tales of iron wars;
Speak terms of manage to thy bounding steed;
Cry ‚Courage! to the field!’ And thou hast talk’d
Of sallies and retires, of trenches, tents, 910
Of palisadoes, frontiers, parapets,
Of basilisks, of cannon, culverin,
Of prisoners’ ransom and of soldiers slain,
And all the currents of a heady fight.
Thy spirit within thee hath been so at war 915
And thus hath so bestirr’d thee in thy sleep,
That beads of sweat have stood upon thy brow
Like bubbles in a late-disturbed stream;
And in thy face strange motions have appear’d,
Such as we see when men restrain their breath 920
On some great sudden hest. O, what portents are these?
Some heavy business hath my lord in hand,
And I must know it, else he loves me not.

 

* National Portrait Galery, Londyn: William Shakespeare, tzw.  portret z Chandos, przypisywany Johnowi Taylorowi.